Konstytucyjne obowiązki Obywatela

    Wiadomo, że jako Obywatele RP mamy szereg praw i wolności. Ale ustawa zasadnicza określa także obowiązki obywatelskie. Przez obowiązek możemy rozumieć jakiś zakaz lub nakaz jakiegoś postępowania. W porównaniu z prawami, jakie gwarantuje nam prawo nie mamy ich wiele.

    Wynika to z naszego ustroju. W krajach demokratycznych przepisy dotyczące obowiązków wobec państwa są nie liczne.

    Pierwszym obowiązkiem określonym w art. 82. Konstytucji to wierność Rzeczypospolitej Polskiej oraz troska o dobro wspólne. Wierność to nic innego jak lojalność, oddanie i poświęcenie, ale również poszanowanie prawa, w szczególności zaś Konstytucji, która stanowi fundament państwa. Realizacja obowiązku wierności Rzeczypospolitej Polskiej może wymagać od obywateli nie tylko niepodejmowania działań szkodzących państwu, ale również podejmowania działań pozytywnych, takich jak chociażby obrona państwa, gdy znajduje się ono w niebezpieczeństwie. Oczywistym naruszeniem obowiązku dochowania wierności ojczyzny jest zdrada ojczyzny oraz szpiegostwo na rzecz innego państwa. 

    Kolejny obowiązkiem obywatelskim jest obowiązek  obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. (art. 83 Konstytucji). Warunkiem przestrzegania prawa jest jego znajomość. Nieznajomość prawa nie może jednak uzasadniać jego nieprzestrzegania, co wyraża słynna rzymska paremia ignorantia iuris nocet (Nieznajomość prawa szkodzi). Dlatego też całkowicie pozbawione sensu jest usprawiedliwianie  naruszenia prawa jego nieznajomością. Wyjątkiem jest sytuacji,  w której brak znajomości normy prawnej jest faktycznie niezawiniona. Kodeks karny mówi, że nie popełnia przestępstwa osoba, która dopuściła się czynu zabronionego w usprawiedliwionej nieświadomości jego bezprawności. Natomiast jeżeli nieświadomość była nieusprawiedliwiona, sąd może (ale nie musi) zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary. 

    Przepis art. 84 Konstytucji stanowi, iż każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie.Przepis ten wprowadza zasadę powszechności i równości opodatkowania i – przynajmniej w pewnym zakresie – jest wyrazem zasady równości na gruncie prawa podatkowego.

Obowiązkiem obywatela zapisanym w Konstytucji jest także obowiązek obrony Ojczyzny. Jest to nie tylko obowiązek o charakterze prawnym, ale również moralnym, etycznym i patriotycznym. Ustawa zasadnicza stanowi:

1. Obowiązkiem obywatela polskiego jest obrona Ojczyzny.

1. Zakres obowiązku służby wojskowej określa ustawa.

1. Obywatel, któremu przekonania religijne lub wyznawane zasady moralne nie pozwalają na odbywanie służby wojskowej, może być obowiązany do służby zastępczej na zasadach określonych w ustawie.

    Trybunał Konstytucyjny podkreśla w swoim orzecznictwie, że „Zapewnienie bezpieczeństwa kraju stanowi jeden z zasadniczych obowiązków obywateli, co wynika już z art. 1 Konstytucji, zgodnie z którym Polska jest «dobrem wspólnym wszystkich obywateli». Troska o to wspólne dobro oznacza konieczność ponoszenia takich obowiązków przez obywateli, zarówno pośrednio, jak i bezpośrednio, które są niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa państwa. W ramach katalogu tych obowiązków mieści się nie tylko konieczność ponoszenia określonych ciężarów w razie zagrożenia niepodległości (bezpośredniego zagrożenia zewnętrznego w razie wojny lub agresji zbrojnej bez jej wypowiedzenia), lecz również ograniczeń, które są uzasadnione w czasie pokoju dla zapewnienia właściwego funkcjonowania Sił Zbrojnych” (TK – K 37/02).
Obywatele polscy mają obowiązek obrony Ojczyzny. Przejawia się to przez obowiązek służby wojskowej. Obecnie obywatel, któremu przekonania religijne lub wyznawane zasady moralne nie pozwalają na odbywanie służby wojskowej, może być odbyć zastępczą służbę.

Ponadto każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Zasady tej odpowiedzialności określa ustawa.